All for Joomla All for Webmasters

Kronika cz. I

Tutaj będziemy przybliżać dokładniej historię Białki Tatrzańskiej. Zapraszamy na część pierwszą.

Rys historyczny

Dokładna data powstania wsi Białka Tatrzańska nie jest znana. Nie odnaleziono do tej pory żadnego dokumentu lokacyjnego, który potwierdziłby dokładny rok lokacji. Żeby móc określić przybliżone czasy pierwszej Białki trzeba cofnąć się do lat 1616-1618

Według ustnego przekazu pierwszą osadę na terenie obecnej wsi zbudował niejaki Łętowski z Łętowni (wioska niedaleko Pcimia), który to osiedlił się na terenach dzisiejszej Kaniówki (ulica w Białce). Zatem jeśli wierzyć przekazom to właśnie w tych latach powstała nasza wioska.
Jednak jeżeli chcemy opierać się wyłącznie o dokumenty musimy przenieść się do roku 1624. Wtedy to Mikołaj Komorowski został starostą nowotarskim. Na miejscu dzisiejszej plebanii, kościoła i szkoły wybudował swój dwór, hutę żelaza oraz młyny i tartaki. Do pracy w nich sprowadził obcych osadników (dziś powiedzielibyśmy że to byli imigranci zarobkowi 😉 ) prawdopodobnie z Niemiec. Fakt, że starosta sprezentował pracę obcym, bardzo nie spodobał się miejscowym góralom. Pod przywództwem Wojciecha Nowobilskiego oraz Sebastiana Podwika miejscowi spalili hutę oraz pogonili starostę, który salwował się ucieczką z Podhala. Kolejnym starostą nowotarskim zostaje Tomasz Zamoyski.

Pod rządami tegoż starosty 20 czerwca 1634 roku Wojciech Nowobilski otrzymał przywilej królewski, stając się pierwszym sołtysem wsi Białka. Dokładnie ten dzień uważany jest jako data powstania naszej miejscowości.

Białczańskie Morskie Oko

Przywilej królewski dokładnie określał granice wsi, której nazwa brzmiała „Nowa Białka” – prawdopodobnie od nazwiska pierwszego sołtysa oraz tutejszej rzeki, która związana jest z białą, pieniącą się wodą. Nowa Białka rozpościerała się pomiędzy rzeką Białką i Leśnicą, aż do polan i pastwisk w Tatrach – od Kiczor po okolice Morskiego Oka. 29 stycznia 1649 roku król Jan Kazimierz nadał nowy przywilej sołtysowi Wojciechowi Nowobilskiemu, w którym to pozwoli na dziedziczenie funkcji sołtysa jego rodzinie. Dodatkowo Nową Białkę poszerzono o grunty na Ryniasie i Lichwiarzówce oraz potwierdzono, że tereny w Tatrach pozostają w stałym władaniu białczan  (nawet król nie mógł odebrać tych gruntów).
Kolejni królowie (Michał Korybut Wiśniowiecki oraz August III) potwierdzali przywilej królewski wsi Białka. Oznaczało to że sołectwo w Białce nie powróci we władanie króla Polski póki potomkom sołtysa Nowobilskiego nie zostanie wypłacona ogromna wartość wszystkich podległych gruntów.